تاثیر صنعت مد بر محیط زیست

با نگاهی به مد یا فشن متوجه میشوین که
” مد ” به عنوان یک صنعت جهانی در نظر گرفته می‌شود با موضوع پیش‌بینی شده که چه چیزی بپوشیم، چگونه در مقابل دیگران ظاهر شویم و سبک استایل‌مان چگونه باشد؛ اگر با دقت مبحث مد را بررسی نماییم ، به این نتیجه میرسیم که مد فقط یک تجارت نیست، بلکه یک نوع پدیده‌ی فرهنگی و اجتماعی است که برگرفته از میل و نیاز انسان‌ها یا همان افراد جامعه است ، آنهم برای امتحان و تجربه کردن که منجر به چیزهای جدید و شگفتن آثاری نو است .
در مجموع “مد ” به معنای روند یا گرایش در یک زمینه خاصه ، که معمولاً به تغییرات و تمایلاتی اشاره دارد که در طول زمان در جامعه، فرهنگ، اقتصاد یا فناوری ایجاد می‌شود.
مد می‌تواند در زمینه‌های مختلفی مانند لباس، هنر، موسیقی، طراحی، و حتی رفتار اجتماعی مشاهده شودو معمولاً با نوآوری و خلاقیت همراه است و می‌تواند به سرعت تغییر کند همانند مد لباس که شامل سبک‌ها و الگوهای جدیدی است که در یک فصل خاص محبوب می‌شود.
مد به عنوان یک پدیده اجتماعی نیز می‌تواند بر رفتار و نگرش افراد تأثیر بگذارد و نشان‌دهنده هویت فرهنگی و اجتماعی آن‌ها باشد.
صنعت مد یکی از بزرگ‌ترین صنایع در جهان است که به سرعت در حال رشد است. با این حال، این صنعت به دلیل تولید انبوه، مصرف بالای منابع و تولید زباله‌های فراوان، تأثیرات منفی قابل توجهی بر محیط زیست دارد. با توجه به تحقیقات صورت گرفته به بررسی ابعاد مختلف تأثیر صنعت مد بر محیط زیست می پردازیم که هم شامل راه‌حله و هم مواردی در خصوص کاهش این تأثیرات
پیشنهاد میشود.

صنعت مد به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پررونق‌ترین صنایع جهان، تأثیرات منفی قابل توجهی بر محیط زیست دارد.
در وهله ی اول تاثیراتی همچون تولید زباله است .

مد سریع تولید انبوه و سریع لباس‌ها به معنای تولید زباله‌های فراوان است. بسیاری از لباس‌ها تنها پس از چند بار پوشیدن دور انداخته می‌شوند، که این امر منجر به انباشت زباله در دفن‌گاه‌ها می‌شود.زباله‌های غیرقابل بازیافت، بسیاری از مواد اولیه به کار رفته در صنعت مد، مانند پلی‌استر و نایلون، غیرقابل تجزیه هستند و سال‌ها در محیط باقی می‌مانند.
در وهله ی دوم که قابل بررسی و بحث است مصرف منابع طبیعی که مواردی همچون آب، که تولید لباس‌های جین به طور متوسط به ۷۰۰۰ لیتر آب برای هر جفت شلوار نیاز دارد.

همچنین، تولید الیاف طبیعی مانند پنبه نیز مصرف آب زیادی دارد .انرژی فرآیند تولید و حمل و نقل لباس‌ها نیازمند مصرف بالای انرژی است که عمدتاً از سوخت‌های فسیلی تأمین می‌شود.
وهله ی سوم آلودگی آب است
همچون مواد شیمیایی، در فرآیند تولید، رنگ‌آمیزی و پردازش پارچه‌ها از مواد شیمیایی مضر استفاده می‌شود که ممکن است به منابع آب نزدیک منتقل شود و باعث آلودگی آن‌ها شود.
مورد بعد فاضلاب صنعتی است ، که بسیاری از کارخانه‌ها فاضلاب‌های آلوده را بدون تصفیه به رودخانه‌ها و دریاها تخلیه می‌کنند که این امر به اکوسیستم‌های آبی آسیب می‌زند.
وهله ی چهارم آلودگی هوا است ، که با انتشار گازهای گلخانه‌ای، تولید لباس‌ها، به ویژه از مواد مصنوعی، منجر به انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود که به تغییرات اقلیمی کمک می‌کند.
و همچنین ذرات معلق ، فرایندهای مختلف تولید می‌توانند ذرات معلق و مواد شیمیایی خطرناک را به هوا آزاد کنند که برای سلامتی انسان و محیط زیست مضر است.
وهله ی پنجم تأثیرات اجتماعی و اقتصادی است ،مانند شرایط کاری نامناسب ، که بسیاری از کارگران در کشورهای در حال توسعه تحت شرایط سخت و با حقوق پایین کار می‌کنند. این شرایط نه تنها بر کیفیت زندگی کارگران تأثیر می‌گذارد، بلکه به نابرابری‌های اجتماعی نیز دامن می‌زند.

فرهنگ مصرف‌گرایی ، صنعت مد با ترویج فرهنگ مصرف‌گرایی، مردم را تشویق به خرید بیشتر و دور انداختن سریع لباس‌ها می‌کند که این امر منجر به افزایش زباله و مصرف منابع می‌شود.
تأثیرات منفی صنعت مد بر محیط زیست شامل تولید زباله، مصرف بی‌رویه منابع طبیعی، آلودگی آب و هوا و تأثیرات اجتماعی است. برای کاهش این تأثیرات، نیاز به تغییرات اساسی در شیوه‌های تولید، مصرف و طراحی لباس وجود دارد. ترویج مد پایدار، استفاده از مواد اولیه قابل بازیافت و افزایش آگاهی عمومی از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به کاهش این تأثیرات کمک کنند.

و حالا برای کاهش تأثیرات منفی صنعت مد بر محیط زیست و ترویج مد پایدار، که در درجه اول طراحی پایدار، استفاده از مواد اولیه پایدار، تولیدکنندگان می‌توانند از الیاف طبیعی و قابل بازیافت مانند پنبه ارگانیک، لینن، و الیاف بازیافتی استفاده کنند.
طراحی چندمنظوره،طراحی لباس‌هایی که قابلیت استفاده در موقعیت‌های مختلف را دارند، می‌تواند نیاز به خرید لباس‌های جدید را کاهش دهد.
درجه دوم تولید اخلاقی،حمایت از کارگران، تولیدکنندگان باید به شرایط کاری مناسب و حقوق عادلانه برای کارگران توجه داشته باشند و از تأمین‌کنندگان اخلاقی استفاده کنند.
شفافیت در زنجیره تأمین،برندها باید اطلاعات دقیقی درباره منبع مواد اولیه و شرایط تولید ارائه دهند تا مصرف‌کنندگان بتوانند انتخاب‌های آگاهانه‌تری داشته باشند.
درجه سوم مدت زمان استفاده طولانی‌تر ترویج کیفیت به جای کمیت،تشویق مصرف‌کنندگان به خرید لباس‌های با کیفیت و بادوام به جای لباس‌های ارزان و بی‌کیفیت.
خدمات تعمیر و نگهداری، ارائه خدمات تعمیر و نگهداری لباس‌ها توسط برندها می‌تواند به افزایش عمر مفید لباس‌ها کمک کند.
درجه چهارم مدل‌های کسب‌وکار پایدار، اجاره لباس،ترویج مدل‌های اجاره‌ای به جای خرید، به مصرف‌کنندگان این امکان را می‌دهد که لباس‌های متنوعی را بدون نیاز به خرید دائمی تجربه کنند.
فروش لباس‌های دست دوم، ایجاد بازار برای لباس‌های دست دوم و تشویق مردم به خرید این نوع لباس‌ها می‌تواند زباله‌های ناشی از مد سریع را کاهش دهد.
درجه پنجم آموزش و آگاهی‌بخشی، آموزش مصرف‌کنندگان، برگزاری کارگاه‌ها و کمپین‌های آموزشی درباره تأثیرات منفی صنعت مد و مزایای مد پایدار.
افزایش آگاهی عمومی، استفاده از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برای ترویج فرهنگ مد پایدار و تشویق به انتخاب‌های آگاهانه.
درجه ششم توسعه فناوری‌های نوین، فناوری‌های بازیافت،سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین که امکان بازیافت مواد اولیه را فراهم می‌کند، می‌تواند به کاهش زباله‌ها کمک کند.
استفاده از فناوری‌های سبز، به کارگیری فرآیندهای تولید کم‌مصرف آب و انرژی و استفاده از منابع تجدیدپذیر در تولید.
درجه هفتم همکاری با سازمان‌های غیرانتفاعی، حمایت از پروژه‌های زیست‌محیطی،برندها می‌توانند با سازمان‌های غیرانتفاعی همکاری کنند تا پروژه‌هایی را که هدفشان حفاظت از محیط زیست است، حمایت کنندو در انتها ترویج مد پایدار نیازمند همکاری همه ذینفعان از جمله تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان، طراحان و دولت‌ها است. با اتخاذ این راهکارها، می‌توان به کاهش تأثیرات منفی صنعت مد بر محیط زیست کمک و به سمت آینده‌ای پایدارتر حرکت کرد و نور آبادی در ایران زمین تاباند و آن را بسازیم
چقدر خوب است مومنان روند تعادل را در پیش گیرند که در دین مقدس اسلام تاکید فروان شده است و خداوند همواره برمیانه روى و حذر کردن از اسراف توصیه نموده اند.

زهرا جعفری
محقق و مدرس دانشگاه