اعتمادعمومی؛ عامل کلیدی تاب‌آوری حکمرانی در مواجهه با تهدیدات

گزارش جدید اندیشکده نظام مسائل حکمرانی کشور با عنوان «سرمایه اجتماعی در خط مقدم:
اعتماد عمومی و تاب‌آوری نظام حکمرانی در مواجهه با تهدیدات» نشان می‌دهد که اعتماد عمومی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی، نقشی تعیین‌کننده در پایداری و کارآمدی نظام حکمرانی ایفا می‌کند.
️این گزارش با بررسی ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی، تأکید می‌کند که در شرایط پیچیده و پرتنش کنونی، توان مقابله کشورها با تهدیدات صرفاً به ظرفیت‌های سخت‌افزاری محدود نیست، بلکه «اعتماد عمومی» و «انسجام اجتماعی» به‌عنوان سرمایه‌های نرم، نقش محوری در افزایش تاب‌آوری ایفا می‌کنند.
️بر اساس یافته‌های این پژوهش، سرمایه اجتماعی شامل سه بعد اصلی «شبکه‌های اجتماعی»، «هنجارهای تعامل» و «اعتماد» است که در کنار یکدیگر، بستر همکاری، مشارکت و کاهش هزینه‌های حکمرانی را فراهم می‌کنند. در این میان، اعتماد عمومی به نهادها و حاکمیت، مهم‌ترین عامل در تقویت مشروعیت سیاسی و کارآمدی تصمیم‌گیری‌ها معرفی شده است.
این گزارش همچنین با مرور وضعیت ایران، از وجود نوعی «شکاف اعتماد» میان جامعه و برخی نهادهای رسمی خبر می‌دهد. نتایج پیمایش‌ها نشان می‌دهد سطح اعتماد عمومی در سال‌های اخیر تحت تأثیر عواملی مانند مشکلات اقتصادی، ناکارآمدی نهادی، فساد و نابرابری دچار نوسان و در برخی حوزه‌ها کاهش شده است.
اندیشکده معتقد است، کاهش اعتماد عمومی می‌تواند پیامدهایی همچون افت مشارکت اجتماعی، افزایش نارضایتی و تضعیف انسجام ملی را به دنبال داشته باشد؛ در مقابل، تقویت اعتماد، زمینه‌ساز بسیج اجتماعی، اجرای مؤثر سیاست‌ها و مدیریت بهتر بحران‌ها خواهد بود.
در پایان، این گزارش بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع برای بازسازی اعتماد عمومی تأکید کرده و راهکارهایی همچون افزایش شفافیت، ارتقای پاسخگویی، بهبود عدالت اجتماعی و تقویت ارتباط دولت با جامعه را به‌عنوان پیش‌نیازهای ارتقای تاب‌آوری نظام حکمرانی پیشنهاد می‌کند.
اندیشکده نظام مسائل حکمرانی کشور؛
ارسالی از سوی دکتر محسن حاج محمدی پژوهشگر و مدرس دانشگاه