زهرا جعفری
پژوهشگر و مدرس دانشگاه
سینمای ایران در طول دهههای گذشته شاهد تلاش طراحان لباسی بوده است که با آثارشان، بهویژه در فیلمهای تاریخی و اجتماعی، ردپایی ماندگار بر جای گذاشتهاند. طراحی لباس در آثاری چون فیلمهای تاریخی دوره قاجار یا پهلوی، و حتی درامهای اجتماعی معاصر، نقشی کلیدی در شکلگیری شخصیتها و روایت داستان داشته است.
بسیاری از این طراحان در جشنواره فیلم فجر و جشنوارههای بینالمللی جوایزی را برای طراحی صحنه و لباس دریافت کردهاند و بارها نشان دادهاند که لباس در سینما چیزی فراتر از پوشش است؛ ابزاری برای روایت، هویتسازی و بازآفرینی فرهنگ است.
در روز ملی سینمای ایران، منتظر فرصتی بودیم تا از این هنرمندان یاد کنیم؛ کسانی که اغلب دور از توجه رسانهای، با دقت و خلاقیت، لباس را به زبان بصری فیلم بدل کردهاند.
طراحی لباس در قاب سینما تنها به کمک آنها توانسته است هم گذشته تاریخی ایران را بازنمایی کند و هم دغدغههای اجتماعی امروز را به تصویر بکشد.
با وجود این موفقیتها، مقایسه با سینمای جهان نشان میدهد که طراحی لباس در ایران هنوز جایگاه آکادمیک و حرفهای خود را بهطور کامل پیدا نکرده است؛در حالی که در بسیاری از کشورها طراحی لباس برای سینما رشتهای تخصصی با آموزشهای علمی و فرصتهای بینالمللی است، در ایران بیشتر بر تجربههای فردی و تلاش شخصی طراحان تکیه دارد.
با این همه، غنای فرهنگی و تاریخی ایران ظرفیت بزرگی است که اگر حمایت، آموزش و توجه جدیتری به این رشته صورت گیرد، طراحان ایرانی میتوانند نهتنها در داخل کشور بلکه در عرصه جهانی، هویت ایرانی را با قدرت بیشتری به نمایش بگذارند.
نکته ی مورد اهمیت اینست که روایت فرهنگ و هویت از مسیر طراحی لباس، حرفهای بسیاری برای گفتن دارد با تکیه بر عناصری همچون ؛ هویت ایرانی (نقوش، طرحها، رنگها و پارچههای سنتی مثل بتهجقه، ترمه، خطاطی)
در مجموعه ای نمایشی آن هم هنر هفتم جهان” سینما ” است ؛که نقش لباس و طراحی آن زبان اصلی است و میتوان گفت لباس ایرانی در سینما، پلی میان سنت، مد و هنر روایتگری است؛ از خزر تا خلیج، از شرق تا غرب ایران، هر نقش و بافت، روایتگر هویت و فرهنگ ماست.
